بخش دوم

روش هاي طراحي و فناوري هاي اجراي ساختما نهاي مقاوم در برابر زلزله در سا لهاي اخير پيشرفتهاي چشمگيري داشته است. تيكه گاه سربي لاستيكي LRB كه در دهه 70 توسط دكتر رابينسون اختراغ شد وبه صورت گسترده بعد از زلزله 1994 نورتريچ آمريكا و زلزله 1995 كوبه ژاپن بعنوان موثرترين و موفق ترين جداسازي لرزه اي كه در كشو رهاي زلزله خيز بكار گرفته شده است , با توجه به قدمت آن و تجربيات موجود در دنيا در تمام موارد LRB محصول شركت رابينسون سايزميك عملكرد مناسبي را در برابر زلزله هاي مختلف به وقوع پيوسته نشان داده و از اين رو مورد اقبال مهندسان و سازندگان ساختمان ها در دنيا واقع شد ه است.

در جداسازي لرزه اي كل يا بخشي از سازه براي كاهش پاسخ لرز هاي آن بخش در زمان زلزله از زمين يا قسمت هاي ديگر سازه جدا مي شوند. اين كار با استفاده از جداساز هايي كه بر اساس مشخصات ديناميكي سازه، اهداف عملكردي مورد نظر طراح و شرايط خطرلرزه اي ساختگاه طراحي و ساخته شده اند صورت مي گيرد. وظيفه اصلي اين جداساز ها ايجاد فاصله بين دوره تناوب طبيعي سازه ومحدوده دوره تناوب حاكم در ارتعاش زمين لرزه احتمالي در محل سازه مورد نظر است. علاوه بر جداسازي لرزه اي، انرژي ارتعاشي ناشي از زلزله نيز با كمك مكانيزم هاي مختلفي جذب شده و از انتقال آن به سازه جلوگيري مي گردد در كشور ما نيز با توجه به توسعه روزافزون و روند رو به رشد ساخت و ساز از يك سو و لرز ه خيزي زياد آن و خسارات قابل توجهي كه از اين موضوع مترتب مي گردد از سوي ديگر به كارگيري اين فناوري مورد توجه قرار گرفته است. اين امر در حالي است كه مدارك و معيارهاي فني در اين رابطه در كشور محدود است. روش مرسوم طراحي لرز ه اي سازه ها در اصل مبتني بر افزايش ظرفيت سازه است. در اين رويكرد طراحي يك سازه با مقاومت زياد وشكل پذير كه قادر به تحمل نيروهاي داخلي توليد شده توسط زلزله است مد نظر قرار مي گيرد. نتيجه اين كار افزايش ابعاد اعضاي سازه اي و اتصالات، به وجود آمدن اعضاي اضافي بادبندي يا ديوار برشي يا ساير اعضاي سخت كننده سازه است.افزايش سختي سازه در مقابل باعث جذب نيروي بيشتر زلزله و نياز به مقاوم تر كردن سازه را به دنبال خواهد داشت كه خود موجب كاهش ارزش اقتصادي پروژه م يگردد. با اين پيش زمينه، روش هاي كنترل لرز ه اي سازه ها LRB به عنوان روش ايي كه با كمك تعبيه LRB در سازه، مشخصات و رفتار ديناميكي آن در زمان ارتعاش تنظيم شده و نيروهاي كمتري به سازه در حال ارتعاش اعمال مي گردند. با استفاده از اين روش، رفتار ديناميكي سازه اصلاح شده و جلوي آسيب هاي لرزه اي به اجزاي سازه اي و غير سازه اي را ميگيرد. نخستين ساختمان با جداگر لرزه اي پايه در آمريكا , مركز حقوقي و قضايي فوت هيل , كه يك مركز قضايي در بخش سن باردينو در 97 كيلومتري غرب مركز شهر لس آنچلس است ميباشد.اين ساختمان نه تنها نخسين ساختمان با جداگر پايه در آمريكا به شمار مي آيد بلكه نخستين ساختمان در جهان مي باشد كه در آن از جداگر هاي با لاستيك طبيعي استفاده شد.در آمريكا براي توسعه اين تكنولوژي ابتدا ازآيين نامه هاي طراحي سال 1986 كه توسط انجمن مهندسان كاليفرنياي شمالي تدوين شده بود استفاده مي شدند.فرآيند نگارش اين آيين نامه ها از يك مجموعه آيين نامه با عنوان ضوابط طراحي پيشنهادي براي جداگر لرزه اي با ضوابط ساده اي كه عمدا بر مبناي روش هاي طراحي استاتيكي معادل قرار داشتند, بتدريج روند تكاملي خود را طي كرده و پس از اصلاحات چشمگير كه برروي آنها صورت گرفت, در قالب نگارش سال 1991 UBC تحت نام ضوابط طراحي لرزه اي براي سازه ها با جداگر لرزه اي ارائه شده نگارشهاي 1994 و1997 UBC پيچيده تر از نسخه هاي قبلي مي باشند.نگارش 1997 UBC بسيار پيچيده بوده و عمدا بر مبناي روشهاي ديناميكي طراحي قرار دارند. امروزه طراحي تكيه گاه سربي لاستكي LRB نه فقط در كشور هاي نيوزيلند , ژاپن و آمريكا بلكه در ايران بر اساس آيين نامه 1997 UBC مي باشد. امروزه خوشبختانه آيين نامه كليات طراحي سازه هاي جدا سازي شده كه توسط معاونت راهبردي رياست جمهوري در صفحه 35 طراحي جداسازهاي لاستيكي با هسته سربي LRB و در صفه 43 مراحل طراحي سازه جداسازي شده بر اساس 1997UBC براي سازه هاي جديد احداث تدوين شده است ودر صفحه 43 فصل ششم - جداسازي لرزه اي در بهسازي سازه ها كه براي سازه هاي موجود ميباشد قابل اتكا توسط طراحان ايراني مي باشد در نتيجه ديگر نبايد نگران طراحي LRB بود. اينجانب با هدف معرفي جزييات طراحي و –در حد امكان- اجرايي اين فناوري و ارائه توصيهاي طراحي براي طراحان و مهندسان عزيز ايرانيم attachments را كه توسط معاونت راهبردي رياست جمهوري تدوين شده است وهر آن امكان اعلام رسمي آنها در سطح ايران ميباشد. اميدوارم كه بتوانم در بهينه كردن طراحيLRB هاي شما به اتكا به شركت رابينسون در خدمت شما عزيزان باشم

با آرزوي توفيق روز افزون

سيامك پورصدر

مدير شركت رابينسون سايزميك در ايران

Robinson Seismic Inteational Ltd

, @rslnz.com

Ph: +98-912-8146040 / 021- 77500747